Yazar: admin

Ayçiçeği ekili alanlarda Çayır Tırtılı ( Loxostege sticticalis) ile ilgili Yerköy’de Yerköy İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personelleri tarafından yapılan survey çalışmaları devam ediyor. Mücadele edilmediğinde hızla yayılan çayır tırtılı ayçiçeği, mısır, yonca, biber gibi birçok üründe yoğun zarar verebiliyor. Bu nedenle Yerköy İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan uyarıda, ‘’Üreticilerimizin, tarlalarını sık sık kontrol etmeleri ve çayır tırtılı zararlısını tespit etmeleri halinde İlçe Tarım Müdürlüğümüze bilgi vermeleri ve kimyasal mücadele için bilgi almaları, ilaçlama öncesi bölgedeki arıcılara bilgi vermeleri gerekmektedir’’ denildi.

ÇAYIR TIRTILI NEDİR?
‘Ayçiçek tırtılı’ ya da bir diğer adıyla ‘çayır tırtılı’, kanatları üzerinde beyaz sarı renkli çizgi ve lekeler olan, açık kahverenginde bir kelebektir. Vücut uzunluğu 10-12 mm, kanat açıklığı 19-26 mm’dir. Bitkilerin yaprak, tomurcuk ve çiçek yapraklarını yiyen larvalar bu bitkileri tamamen yapraksız bırakabilirler. Larva döneminde toprağın altında 5 ile 7 santim arasında kışı geçirebiliyorlar. Sayıları son derecede fazla ve rüzgarın da etkisiyle bulundukları yerden farklı bir noktaya geçmeleri oldukça kolay olan ayçiçek tırtıllarının verdiği zarar sayıları ile paralellik gösteriyor. Bu süreçte ayçiçek bitkisine büyük zarar veren ayçiçek tırtılları, bitkilerin yapraklarını yiyerek kurutmaya devam ettiğinden, çiftçiler için büyük risk oluşturuyor. Uzmanlara göre, çayır tırtılı zararlısının nereden geldiğinin tam olarak tespit edilmemekle birlikte yabancı otların bulunduğu alanlarda daha yoğun görülüyor.
ÇAYIR TIRTILI TARIMI NASIL ETKİLER?
Çayır tırtılı, ayçiçeğinin kökünden başlayarak yapraklara kadar tamamına zarar veriyor. Zamanında mücadele edilmezse ayçiçeği veriminde büyük kayıplara neden oluyor. Sayıları oldukça fazla olan tırtıllar, tarlalarda büyük tahribat yaratıyor. Tırtılların, yeşil yapraklarını yediği ayçiçeklerin gelişimini bu yüzden engelleniyor ve tarımda verim alınmıyor. Bazı tarlalarda ise istiladan sonra ayçiçeklerin çiçek vermediği de gözlendi. Çok hasar verdiğinde, bitkinin sadece sapını bırakacak şekilde tarımı oldukça negatif şekilde etkiliyor. Daha önce 2012 yılında ayçiçeğinde çayır tırtılı görülmüştü. Üreticiler o dönemde tırtılın daha az görüldüğünü, bu yıl ise çok daha yaygın olduğu biliniyor.
ÇAYIR TIRTILI İLE NASIL MÜCADELE EDİLİR?
Ayçiçek tırtıllarını yok eden ilaçlar piyasada bulunmaktadır. Drone ve arazöz gibi araçlar vasıtasıyla yaşanan problemin üstüne gidilmektedir fakat bu ilaçlama mutlaka akşam ve gece saatlerinde yapılmalıdır. Çayır tırtılları, ilaçlanmazsa verim kayıplarına neden oluyor. Gündüz yapılan ilaçlama arıcılık faaliyetlerini tehlikeye sokmaktadır. Gezici arıcılık yapanlar için de ayçiçek tırtılı ilaçlarının etkisinden zarar görebilir. Dolayısıyla rüzgarın etkisinin azaldığı ve arıların dinlenmeye geçtiği gece saatlerinde ayçiçek tırtıllarının ilaçlanması gerekmektedir. Haber Merkezi

Yeşil Mercimek üretiminde Türkiye’de yıllardır birinci sırayı kimseye bırakmayan Yozgat’ta yeşil mercimek için hasat dönemi başladı. Çiftçiler girdi maliyetleri yüksek olmasından dolayı makine yerine tırpancıları tercih etmesine karşılık, her geçen gün azalan tırpancıları bulmakta zorlanıyorlar.
Yazıpınar köyünde yaşayan ve Çalatlı köyünde mercimek hasadını yapan tırpancılar, geçen sene 15 kişinin tırpancılık yaptığını bu yıl sadece 4 kişi kaldıklarını söylediler. Mercimek hasadını tırpan ile yapmayı tercih eden Bünyamin Ayverdi, “Tırpancı biraz daha maliyeti düşük olduğundan, tarlamızı tırpan ile biçiyorum” dedi.
Yozgat’ta bu yıl yağışların fazla olması mercimek üretim rekoltesinin de yüksek olmasına neden oldu. Girdi maliyetleri yüksek olmasından dolayı çiftçi ise ürettiği ürünün hasadını düşük maliyetle yapabilmek için modern yöntemler yerine geleneksel yöntemleri tercih etmeye başladı. Yozgat’ta önceki yıllarda genel olarak yonca, fiğ, çayır, ot gibi hayvan yemi olarak kullanılan bitkilerin biçimini yapan tırpancılar, son yıllarda buğday, arpa, mercimek gibi tarım ürünlerini de biçmeye de başladı.
Mercimek hasadını tırpan ile yapmayı tercih eden Yozgat Merkez Çalatlı köyünden Bünyamin Ayverdi, kendisinin emekli olduğunu ancak emekli maaşının yetmemesinden dolayı yan gelir için tarlasını ektiğini söyledi. 3-5 kuruş kazanmaya çalıştığını dile getiren Ayverdi, ‘’Maliyetler yüksek olduğundan kazancımız çok az, çok zor, mazot pahalı, tırpancı pahalı. Bu yevmiyecilere bin lira yevmiye ile getiriyorum. Artı bir de köylerine araba parası ödüyorum, bin 200 liraya geliyor yevmiyesi. Durum bu yapacak bir şey yok. Tarlayı ekmesek boş bıraksak, boşta bırakamıyoruz, ekmek zorundayız. Bir şey de kazanamıyoruz. Arpa, buğday, mercimek, nohut ekiyoruz. Çok uzun yıllardır tırpan ile hasat yaptırıyoruz. Sadece ekinlerimizi biçere veriyoruz. Makine alamıyoruz. 40 dönüm alana yeşil mercimek ektim, yağışlarla birlikte geçen yıla oranla bu yıl mercimekten yüksek verim bekliyoruz” dedi.

Motorlu araçların pahalı olduğundan bir de makine maliyetleri çok pahalı olduğu için tırpanı tercih ettiklerinin altını çizen Ayverdi, “Bugün en ucuz alacağım makine 45 bin lira, onunla da ancak iki sene çalışırım. En iyisi 70 bin lira. 70 bin lirayı da verip makine alacak durumum yok. Artı bir de mazot masrafı girdiğinden tırpancı biraz daha maliyeti düşük olduğundan, çocukları çalıştırdığımdan, kendim destesini yaptığından, o yüzden bununla biçiyorum. Yoksa makineyle biçmek daha kolay, daha rahat olur benim için. Pahalı olduğu için makine alamadığımdan tırpanla biçtiriyorum. Devletin bize destek olmasını bekliyoruz. Aynı buğday gibi arpa gibi destekleme verilmesini istiyorum mercimeğe, nohuda, fiğe. Destekleme verilmezse yakın zamanda bunu da bırakacağız, bırakmak zorunda kalacağız. Bugün gübre atıyoruz tonu 15-16 bin lira. Bu sene aldık, seneye almaya gücümüz ya yetecek ya yetmeyecek. Yetkililerden bir yardım bir destek bekliyoruz’’ diye konuştu.
Yozgat’ın Yazıpınar köyünden tırpancı İdiris Altunok, “Tırpancı eskiden çoktu, 100-150 kişi vardı, geçen sene 15 kişi, her sene düşüyor. Bu arkadaşlar da mazot-yakıt fazla olduğundan makineyle biçemiyor. Mecbur bizlere biçtiriyor. Bizler de az olduğumuz için bu sene de Yazıpınar köyünden 4 kişiye kaldık” şeklinde konuştu.
Hıfzı Erdoğan ise çocukluktan beri tırpan ile hasat yaptığını vurgulayarak, şöyle konuştu; “Biz tırpan ile hasadı çocukluktan beri yapıyoruz. Tırpan ile hasat yapan çok fazla kimse kalmadı. Bu iş çok zor. Tırpanla hasat makineye göre biraz daha uygun. Makinede çalışan işçi çok oluyor, maliyeti de yüksek. Onun için tırpan ile hasadı tercih ediyorlar” Haber Merkezi

Akdağmadeni ilçesinde özellikle Mayıs ve Haziran ayları içerisinde yetişen salep orkidesinin çeşitliliğinin belirlenmesi için alan taramalarına devam ediliyor. Akdağmadeni ilçesinde ormanlık alanlarda 13 cinse ait 40 salep orkidesinin bulunduğunu söyledi. 16 salep orkidesinin yumrularının salep yapımında kullanıldığını ve şu ana kadar 11 türün tespit edildiğini anlatan Kılıç, Türkiye’nin en kaliteli salep orkidesinin Akdağmadeni ilçesinde olduğunu belirtti. Salep orkidelerinin tohum bağladıktan sonra yumru sökümlerinin yapılması gerektiğini anlatan Kılıç, yok olmaya yüz tutan endemik bitkinin korunup, yayılımının sağlanması gerektiğine vurgu yaptı.
Akdağmadeni ormanlarında bin 300 ila 2 bin rakım arasında sarıçam, meşe, ardıç gibi ağaçların gölgelik alanlarda kendiliğinden yetişen 13 cinse ait 40 adet salep orkideleri için Yozgat Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından bilimsel çalışma başlatıldı.
 Kültür bitkisi olarak Akdağmadeni ilçesinde yetişen salep yörede bilinen 16 çeşidinden bugüne kadar 11 çeşidinin varlığı tespit edildi. Bunların en önemlilerinin ise meşe salep, sivri kurt kulağı salep, beşli çift çatal yemlik salep ve çift çatal yemlik salep çeşitleri olduğu bildirildi. Özellikle dondurma üreticilerinin tercih ettiği, verimi ve lezzeti bakımından en kaliteli olan yemlik salep orkidesinin ise sadece Akdağmadeni ormanlarında yetiştiği anlatıldı. Daha çok orman köylüleri tarafından, ormanlık alanlar gezilerek küçük bir çapa yardımıyla sökülerek toplanıyor. Toplanan salepler, yıkanıp toraklarından arındırıldıktan sonra su ile kaynatılıyor. Kaynatılan salepler güneşte kurutulup çekirdek haline getirildikten sonra değirmende öğütülerek toz haline getiriliyor.
  Yozgat Bozok Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Süs Bitkileri Yetiştiriciliği ve Islahı Anabilim Dalında Öğretim üyesi Dr. Tuğba Kılıç, Yozgat il genelinde ve özellikle Akdağmadeni ilçesinde Ziraat Fakültesi olarak daha önce yaptıkları keşiflerle soğanlı bitkilerin çok fazla yayılış gösterdiğini belirlediklerini vurguladı. Özellikle Akdağmadeni’nin salep orkideleri bakımından çok zengin olduğunu anlatan Kılıç, ‘’Bu bölgede literatüre kaydolmuş 40 tane türün varlığından bahsedilmektedir. 16 adet türün toplayıcılar tarafından toplandığı ve sağlık yapımında kullanıldığı söylenmektedir. Ancak 16 türün şu ana kadar 11 tanesini tespit etmiş bulunmaktayız. Ziraat Fakültesi olarak 40 türün tespitine yönelik çalışmalarınızı da sürdürmekteyiz. Akdağmadeni bölgesinde yayılış gösteren bazı türlerin dünyada endemik olduğu bilinmekle birlikte bu türlerin korunması çok büyük önem taşımaktadır. Çünkü orkidelerin tohumunda endosperm bulunmaz. Endosperm bulunmadığı için embriyo tohumu besleyemez. Dolayısıyla bu bölgede tohumların simbiyotik yaşam sürerek neslini devam ettirmesi ve bu alanda korunması büyük önem taşımakta. Özellikle tohum bağladıktan sonra yumru sökümlerinin gerçekleştirilmesi yasak olsa bile tarafımızca önerilmekte. En azından türün korunması ve kültüre alınması çalışmalarının devamı gelinceye kadar. Türkiye’de 5 ayrı bölgede yetişen salep orkidelerinden en kalitesinin Yozgat’ın Akdağmadeni ilçesinde yetişiyor. Toplandığı bölgeler yanında orkide türleri yumrularının içerdiği müsilaj yani glucomannan bakımından büyük farklılıklar gösteriyor, bazı türler çok düşük müsilaj içermelerine rağmen salep toplayıcıları tarafından toplanıyor. Bölgeden toplanan salep orkidelerinden elde edilen saleplerin, Türkiye’nin diğer bölgelerinde toplanan salep -beş bölge bulunmakta- bu bölgelerin otalamasına bakıldığı zaman salebin kalitesini gösteren glucomannan içeriği bakımından diğer orkidelerden ortalama üzerinde kalmaktadır. Daha kaliteli olduğu ve kıvamı diğer türlere göre daha yoğun olduğu için daha çok tercih edilen bir salep olduğu söylenebilir. Bu bölgede üretilen saleplerin daha çok dondurma yapımında kullanıldığı, aynı zamanda içim olarak da tercih edildiği bilinmektedir’’ dedi. Haber Merkezi